Opłaty sądowe w sprawach cywilnych

Opłata sądowa stanowi formę ekwiwalentu za czynności podejmowane przez sąd. Tak więc będąc stroną procesu cywilnego należy liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Zasady i tryb pobierania kosztów sądowych w sprawach cywilnych, zasady ich zwrotu, wysokość opłat sądowych w sprawach cywilnych, zasady zwalniania od kosztów sądowych oraz umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminu zapłaty należności sądowych reguluje ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z niniejszą ustawą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Opłatę należy uiścić przy wnoszeniu pisma do sądu. Ustawa przewiduje opłatę stałą, stosunkową albo podstawową. Opłatę stałą pobiera się w sprawach o prawa niemajątkowe oraz we wskazanych w ustawie niektórych sprawach o prawa majątkowe, w wysokości jednakowej, niezależnie od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia. Opłata stała nie może być niższa niż 30 złotych i wyższa niż 5 000 złotych. Ustawa szczegółowo określa wysokość tej opłaty w zależności od rodzaju sprawy np. od pozwu o: rozwód, separację, ochronę dóbr osobistych albo ochronę niemajątkowych praw autorskich pobiera sąd opłatę stałą w kwocie 600 złotych.
Opłatę stosunkową pobiera się w sprawach o prawa majątkowe. Wynosi ona 5 % wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100.000 złotych. Opłatę podstawową pobiera się w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej. Opłata podstawowa wynosi 30 złotych.
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Opłaty sądowe w sprawach administracyjnych

Opłata sądowa stanowi formę ekwiwalentu za czynności podejmowane przez sąd. Tak więc będąc stroną postępowania przez sądem administracyjnym należy liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Zasady i tryb pobierania kosztów sądowych w sprawach administracyjnych, zasady ich zwrotu, wysokość opłat sądowych w sprawach cywilnych, zasady zwalniania od kosztów sądowych oraz umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminu zapłaty należności sądowych reguluje w szczególności ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z niniejszą ustawą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata.
Wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi:
- do 10 000 zł - 4 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł;
- ponad 10 000 zł do 50 000 zł - 3 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 zł;
-  ponad 50 000 zł do 100 000 zł - 2 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 1 500 zł;
-  ponad 100 000 zł - 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2 000 zł i nie więcej niż 100 000 zł.
Rozporządzenie szczegółowo określa wysokość wpisu stałego w zależności od rodzaju sprawy np. w sprawach skarg dotyczących koncesji, zezwoleń lub pozwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie: budowy i eksploatacji autostrad płatnych oraz dróg ekspresowych, energetyki, transportu lotniczego, kolejowego i morskiego, radiofonii i telewizji, działalności bankowej, bezpośrednich i reasekuracji, funduszy emerytalnych albo funduszy inwestycyjnych wpis stały wynosi 10 000 zł.
W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.